Reduce Risks | Minimize Loss | Resilient Business

Search

6.8 ฟ้าผ่า | Lightning

ชัดเจนในชื่อของฟ้าผ่าอยู่แล้วครับ ว่าอันตรายแค่ไหน สาเหตุกับความรุนแรงผมคงไม่เอามาเล่า เพราะว่าทุกคนคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี ประเด็นที่จะพูดถึงวันนี้คือ พื้นที่เราเองมีการปกป้องที่เพียงพอมั้ยและดูแลรักษายังไงมากกว่า

การปกป้องที่เพียงพอ ก็คือมีการออกแบบระบบป้องกันฟ้าผ่าอย่างถูกต้องตามหลักวิศวกรรม ส่วนการดูแลรักษาก็ไล่ลงมาตั้งแต่ตัวนำล่อฟ้า สายนำลงดิน ระบบสายดินและจุดทดสอบ ว่ายังมีค่าความต้านทานตามมาตรฐานหรือไม่ ซึ่งก็คือไม่เกิน 5 โอห์ม ตรวจกันเป็นประจำทุกปีหรือไม่ มีรายงานหรือความคิดเห็นเพิ่มเติมจากผู้ตรวจสอบหรือเปล่า แก้ไขหรือยัง

จากที่เคยสำรวจภัยเจอนะครับ

สายตัวนำขาด

สายตัวนำที่เป็นทองแดงหาย

จุดเชื่อมต่อไม่สมบูรณ์

จุดที่เคยติดตั้งแท่งตัวนำ จากเดิมเคยเป็นจุดสูงสุด พอมีการปรับปรุงอาคาร กลับกลายเป็นว่าไม่ใช่จุดสูงสุดอีกต่อไป แต่ก็ไม่มีการย้าย

แท่งสายดินหาย

ตำแหน่งที่ตั้งของภัยที่สำรวจก็เกี่ยวข้องโดยปริยาย บางแห่งเป็นพื้นที่เกิดฟ้าผ่าบ่อย เดี๋ยวนี้กระจายไปทั่วประเทสตามการเปลี่ยนแลปงของสภาพอากาศ ถ้าอ้างอิงตามหลักวิชาการก็คือพื้นที่ที่มรสุมพาดผ่าน มีโอกาสเจอมากกว่าที่อื่นอยู่แล้ว

  • แล้วอะไรคือตัววัดว่าพื้นที่ที่อยู่มีอันตรายจากฟ้าผ่าหรือไม่ ง่ายสุดก็คือสถิติครับ บางโรงงานหรืออาคารจะติดตั้งเครื่องวัดจำนวนครั้งที่ฟ้าผ่าด้วย ผมเองก็ไม่รู้ว่าเม่นยำมากแค่ไหน แต่ก็เป็นระบบหนึ่งที่จับต้องได้

    ตัววัดอีกอย่างก็คือความเสียหายจากฟ้าผ่า ซึ่งเกิดขึ้นได้ทั้งแบบตรง ๆ คือผ่าตรงนี้ เสียหายกระจายออกไป หรือแบบอ้อม ๆ คือผ่าตรงนู้น เสียหายมาถึงตรงนี้ ผมเคยไปสำรวจที่จังหวัดระยอง เป็นโรงงานที่ติดตั้งเครื่องชั่งน้ำหนักรถตรงทางเข้า-ออก เป็นเครื่องตัวใหญ่ ๆ ที่วางอยู่บนพื้น ลูกค้าเล่าให้ฟังว่าเคยมีฟ้าผ่าห่างไปประมาณ 300 เมตร แต่กระแสไฟกระจายมาตามพื้นดิน ช็อตเอาเครื่องชั่งพังไปเลย มีอีกหลาย ๆ กรณีที่คล้ายกันครับ ถ้าเป็นเมื่อก่อนก็จะเป็นตู้สัญญาณโทรศัพท์ หรือ PABX ผ่าทีก็ช็อตที

  • ความเสียหายอันเนื่องมาจากแรงดันเกินชั่วขณะสามารถป้องกันได้โดยการติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันแรงดันเกินชั่วขณะจากฟ้าผ่า (Surge Protection Device, SPD)  ซึ่งมีหน้าที่และหลักการคือลัดวงจรตัวเอง ในขณะที่เกิดแรงดันเกินจากฟ้าผ่า  เพื่อทำให้กระแสเซิร์จเปลี่ยนทิศทางวิ่งผ่านตัวเองลงสู่กราวด์  แทนที่จะเข้าไปทำอันตรายอุปกรณ์เครื่องใช้ไฟฟ้าในระบบ  ในขณะเดียวกันแรงดันคร่อม SPD ก็จะถูกจำกัดไว้ที่ค่าระดับหนึ่งเพื่อไม่ให้สูงเกินไปจนเป็นอันตรายกับอุปกรณ์ไฟฟ้า  จากนั้นเมื่อแรงดันเซิร์จผ่านลงกราวด์ไปแล้วอุปกรณ์ SPD ก็จะทำการเปิดวงจรตัวเองกลับมาสู่สถานะปกติเช่นเดิม  โดยอุปกรณ์ SPD ต้องได้รับมาตรฐาน IEC 61643-1/EN 61643-11 (แหล่งอ้างอิง: Surge Protection Devices | ABB)

  • ป้องกันอย่างเต็มที่ ก็ยังดีกว่าปล่อยไว้โดยไม่พยายามปกป้องทรัพย์สินอะไรเลย ยิ่งในยุคนี้ที่ระบบและข้อมูลทุกอย่างแทบจะวิ่งผ่านเซิร์ฟเวอร์ทั้งหมด ความเสียหายต่ออุปกรณ์เหล่านี้อาจหมายถึงธุรกิจที่หยุดชะงักไปเลยก็ได้นะครับ

We help you reduce risks. minimize loss. continue business.