พื้นฐานที่สุดของระบบดับเพลิงคือ ถังดับเพลิง ซึ่งมีหลายแบบให้เลือกใช้ตามความเหมาะสม ไม่งั้นก็ดับเพลิงไม่ได้ เชื้อเพลิงของไฟเป็นแบบไหนก็ต้องเลือกชนิดถังดับเพลิงให้ถูกต้องและต้องมีความสามารถในการดับเพลิงเพียงพอต่อความรุนแรงด้วย อันนี้พื้นฐาน ซึ่งจากที่เคยสำรวจภัยมาหลายธุรกิจ ไม่ค่อยเจอปัญหาในการเลือกชนิดกับประมิทธิภาพเท่าไหร่นัก เจอบ้างแต่น้อยมาก แก้ไขได้ทันที
อ้างตามมาตรฐานทั่วไป ต้องมีการติดตั้งถังดับเพลิงให้มีระยะเข้าได้ไม่เกิน 25 เมตร ต้องสูงจากพื้นไม่เกิน 1.2 เมตร หรือวางพื้นก็ต้องวางบนฐานป้องกันการล้ม ส่วนตำแหน่งก็ต้องอยู่ใกล้ทางออกเพื่อให้คนปลอดภัยก่อนเข้าไปดับไฟ เงื่อนไขเยอะแยะมากมาย พอมองลึกลงไปในเจตนา ก็จะเห็นว่าต้องการให้เข้าถึงได้เร็ว ไม่ติดตั้งสูงเกินจนเอื้อมยกไม่ถึง บางทีเจอถังขนาดใหญ่ก็อาจจตกหล่นเกิดอุบัติเหตุก่อนจะดับไฟไปเสียได้ สำคัญสุดคือคนปลอดภัยก่อนที่จะดับไฟ
แล้วประเด็นคืออะไร?
มองเห็น เข้าถึงง่าย ใช้งานได้จริง คือประเด็นหลักที่เจอครับ งานไหนงานนั้น ต้องมีให้ทักกันประจำ
บางทีพื้นที่ทำงานเต็มก็จะมีปัญหาเรื่องการบดบังถังดับเพลิง บ้างก็ปล่อยไว้อย่างนั้น บ้างก็ขยับถังดับเพลิงไว้มุมเสาที่ไม่เกะกะ แต่ว่ามองไม่เห็น ถึงจะติดป้ายหรือว่าพ่นสีแสดงตำแหน่ง ก็พลอยหายไปกับการบ้ายถังดับเพลิงไปด้วย
พยายามติดตั้งไว้ในที่เห็นชัดเจนครับ มองไปทางไหนก็เห็น เวลาไปสำรวจมักเป็นสิ่งแรกที่ผมสังเกต ถ้ามองเห็นก็ใช้ได้ละ
ทำไมต้องมีระยะเข้าถึง 25 เมตร ก็เพราะว่าต้องการให้มีการตอบสนองต่อเหตุเพลิงไหม้ได้รวดเร็ว หากไกลกว่านี้ก็จะช้าลง นออกจากเร็วแล้วก็ต้องเข้าถึงง่าย ไม่มีอะไรมากีดขวางการเข้าถึง การขีดสีตีเส้นคงไม่ได้ทำกันตามกระแสหรือทำไปสนุกๆ แต่ทำเพื่อมีพื้นที่เข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็วนั่นเอง ที่เคยเจอก็สารพัดรูปแบบ วางของบังกันจนเข้าไม่ถึง ใช้งานไม่ได้เลยก็มี หรือปรารถนาดีย้ายมาที่ปลอดภัย ไม่มีอะไรมากีดขวาง แต่อยู่ไกลจากผู้คนเหลือเกิน ก็ต้องขยับตำแหน่งกันใหม่หน่อย
ถังดับเพลิงมีทั้งแบบมีเกจวัดแรงดันส่วนใหญ่ก็เป็นผงเคมีแห้ง อันนี้สังเกตง่าย เพราะว่าดูแรงดันถ้าตกมาขีดแดงก็เปลี่ยนหรือเติม เขย่ากลับหัวท้ายซักหน่อย จะได้ไม่แข็งตัวติดกัน ส่วนถ้าเป็นแบบไม่มีเกจวัดแรงดันก็ชั่งน้ำหนัก สำคัญมากๆ อีกอย่างคือสภาพถังครับ เพราะจริงๆ ถังดับเพลิงก็เป็นภาชนะแรงดันแบบหนึ่ง ถ้ามีรั่วจากซีลหรือถังผุ ประสิทธิภาพก็ตกลงเป็นธรรมดา บำรุงรักษากันหน่อยครับ สถาพดูไม่ดีแล้วก็เปลี่ยน ส่วนใหญ่จะเอามาใช้ซ้อมดับเพลิงก็ถือโอกาสเปลี่ยนถังไปในตัว
กรณีศึกษาหนึ่งจากประสบการณ์ตรง มีการตรวจจากผู้ตรวจภายนอก เค้ามาเจอว่าโต๊ะทำงานบังถังดับเพลิงอยู่ ถึงแม้จะอยู่ตรงกลางระหว่างโต๊ะสองตัว แต่ระยะมันไม่ได้ ใช้งานไม่สะดวก ก็มีประโยคหนึ่งลอยออกมาจากกลุ่มคนภายในว่า งั้นย้ายโต๊ะออก ผมก็รีบพูดดักทางโดยทันที ว่าย้ายอันไหนง่ายกว่าระหว่างโต๊ะกับถังดับเพลิง ตอนจบก็รอดตัวไป…ไม่ต้องขี้ช้างจับตั๊กแตน ถ้าแก้ไขแล้วได้ตามจุดประสงค์ผมว่าผู้ตรวจสอบไม่มีปัญหาหรอกครับ ว่าไปตามหน้างานจริงๆ ดีกว่า
สังเกตมั้ยครับ ว่ายังวนเวียนกับ 3 คำที่ผมสรุปมาให้แบบเข้าใจง่าย คือ มองเห็น เข้าถึงง่าย ใช้งานได้จริง โดยมีตัวแปรสำคัญคือการตรวจสอบและบำรุงรักษา ที่จะทำให้เรามั่นใจได้ว่า อุปกรณ์ดับเพลิงเหล่านี้พร้อมใช้งานได้ตลอดเวลา