ระบบสัญญาณเตือนภัย มีประโยชน์ที่ใช้ได้ทั้งเตือนและสนับสนุนการทำงานของระบบดับเพลิงอื่น ๆ
เตือน ก็คือส่งสัญญาณเสียงและแสงให้คนทราบว่ามีเหตุผิดปกติเกิดขึ้น ใครมีหน้าที่จัดการก็เข้ามาดำเนินการหน่อย ส่วนใครไม่เกี่ยวข้อง ก็อพยพตามคำสั่งของผู้อำนวยการเหตุฉุกเฉิน
สนับสนุนระบบดับเพลิง อุปกรณ์ตรวจจับควันหรือความร้อนจะถูกใช้เป็นตัวจับเหตุผิดปกติ แล้วส่งสัญญาณเตือนนั้นไปสั่งการให้ระบบดับเพลิงทำงาน เช่น สปริงเกลอร์ ระบบดับแก๊สดับเพลิง เป็นต้น
ระบบสัญญาณเตือนภัย ประกอบด้วย อุปกรณ์ตรวจจับควัน อุปกรณ์ตรวจจับความร้อน ปุ่มกดสัญญาณเตือนภัย สายสัญญาณ ตู้ควบคุมระบบสัญญาณเตือนภัย อุปกรณ์ส่งสัญญาณแสง และอุปกรณ์ส่งสัญญาณเสียง พื้นฐานของระบบส่วนใหญ่ก็จะประมาณนี้ ถ้าจะมีพิเศษหน่อยก็ตรวจจับแสง ตรวจจับเปลวไฟ ตรวจจับน้ำรั่ว เป็นต้น
การติดตั้งส่วนใหญ่ก็จะออกแบบตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผมคงไม่ลงในรายละเอียด ซึ่งหาได้ทั่วไป แต่จะเน้นประเด็นสำคัญที่เคยเจอระหว่างการสำรวจภัยมากกว่า เพื่อย้ำเตือนให้ระมัดระวังหากมีการออกแบบและติดตั้งระบบ และเรายังคงอยู่กับประเด็นหลัก 3 ข้อเหมือนเดิม
เน้นมากเรื่องของปุ่มกดสัญญาณเตือนภัย ในระหว่างเหตุฉุกเฉิน คนในพื้นที่ต้องมองเห็นและกดปุ่มเตือนได้ทันที นี่คือสาเหตุที่ต้องมีป้ายติดสูงหน่อยในระดับสายตาเพื่อให้คนมองเห็น
กรณีนี้อาจยกเว้นอุปกรณ์ตรวจจับควัน ความร้อน หรืออื่น ๆ ได้ครับ เพราะว่าบางทีติดตั้งบนเพดานหรืออยู่ใต้พื้นยกในห้องคอมพิวเตอร์ อันนี้เพื่อการใช้งานครับ พื้นยกนี่มีเรื่องน่าสนใจ ผมเคยเจอโรงงานบางแห่งเอาสติ๊กเกอร์มาแปะ บอกตำแหน่งบนพื้นว่ามีอุปกรณ์อยู่ตรงนี้ ก็เข้าท่าดีครับ หาได้ง่าย ไม่ต้องคอยไล่เปิดพื้นทีละแผ่นหรือต้องมากางแบบหาจุดติดตั้ง
สำหรับปุ่มกดสัญญาณเตือนภัยก็เพื่อการใช้งานที่รวดเร็ว ปุ่มกดคงไร้ประโยชน์หากว่าไม่สามารถเข้าถึงได้ มีการวางของกีดขวางการเข้าถึง หรือมีการปรับปรุงพื้นที่แล้วกลายเป็นมุมอับที่เข้าไม่ถึง สำหรับทั้งระบบก็เพื่อการบำรุงรักษา อุปกรณ์ที่มีก็ไร้ประโยชน์ หากไม่สามารถดูแลให้มั่นใจว่าทำงานได้ตามปกติหรือไม่
มีความสัมพันธ์กับเรื่องการออกแบบที่เหมาะสมกับการใช้งาน ติดตั้งได้ตามแบบ ใช้งานได้จริง และบำรุงรักษาสม่ำเสมอเพื่อมั่นใจว่าทำงานได้จริง
อาจจะดูไม่เป็นเรื่องทั่วไป แต่ปัญหาที่เจอส่วนใหญ่คือ
ถึงแม้ว่าจะมีข้อกำหนดว่าอุปกรณ์ทุกตัวต้องทดสอบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แต่บางตัวอยู่ในตำแหน่งที่ตรวจสอบไม่ได้ โดนกีดขวาง อยู่ในซอกหลืบ รวมไปถึงลืมตรวจก็มี และที่สำคัญการตรวจสอบและทดสอบก็มีต้นทุน ใครวางงบไว้เพียงพอก็ยอดเยี่ยม แต่ถ้าไม่พอก็อาจจะทำได้เพียงแค่บางส่วนเท่านั้น
อาจจะเกิดจากรองบประมาณ รอหาผู้รับเหมา รออุปกรณ์เพราะต้องนำเข้า หรือแม้แต่รอผู้บริหารตัดสินใจ เรื่องนี้ก็ต้องให้ภายในองค์กรคุยกันครับ วางแผนงบประมาณให้เพียงพอ ถ้าเกิดว่าใช้งบเยอะ ก็อาจจะแบ่งเป็นช่วง ๆ ค่อยทำไปครับ ดีกว่าไม่ลงมือทำอะไรเลย
สัญญาณผิดปกติจะแสดงไปที่ตู้ควบคุม เห็นนะแต่ยังซ่อมไม่เสร็จ หรือเกิดจากหลายสาเหตุเฉกเช่นหัวข้อซ่อมอุปกรณ์ครับ ซึ่งแก้ไขยิ่งเร็วยิ่งดี แต่ก็มีนะครับ ผ่านไปเป็นปียังคงเหมือนเดิม
เมื่อสัญญาณเตือนภัยออกแบบมาเพื่อให้คนปลอดภัย ดังนั้น สัญญาณทั้งเสียงควรจะดังทั่วถึง เริ่มจากพื้นที่เกิดเหตุ ขยายไปทั้งอาคาร และกระจายไปทั้งโรงงาน หน่วงเวลาตามลำดับขั้นตอนหากว่าระงับเหตุไม่ได้ ถ้าเป็นอาคารสูงก็ดังในชั้นเกิดเหตุ แล้วขยายบน-ล่าง อย่างละ 2 ชั้น ต่อด้วยทั้งอาคาร เป็นต้น หากเสียงสัญญาณดังไม่ทั่วถึง คนที่อยู่ในพื้นที่อันตรายมาก ๆ ครับ
ก็ยังเจออยู่เรื่อย ๆ นะครับ สิ่งสำคัญคือจะช่วยชดเชยสัญญาณเสียงได้หากว่าเกิดปัญหา และหากในพื้นที่มีผู้พิการทางการได้ยิน เค้าก็จะรับรู้ถึงอันตรายได้
การตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินจะช้าลง ในเวลาที่ต้องการความรวดเร็ว จึงต้องติดตั้งตู้ควบคุมในจุดที่มีคนอยู่ตลอดเวลา และคนที่ดูแลก็ต้องเข้าใจการทำงานได้เป็นอย่างดี
เป็นหน้าตาของพื้นที่เลยครับ โดยเฉพาะห้องที่ติดตั้งตู้ควบคุมระบบสัญญาณเตือนภัย อาจจเป็นป้อม รปภ. ห้องไฟฟ้า หรือห้องคอมพิวเตอร์ ซึ่งมักจะกลายเป็นห้องเก็บของอยู่เสมอ
ระบบที่ทำงานได้สมบูรณ์ ชีวิตคนก็จะปลอดภัยครับ