การประเมินความเสี่ยงภัยทางด้านสารเคมี มีมุมให้เขียนหลายมุมมากๆ เลยขอตั้งชื่อตอนนี้ว่าภาค Big picture คือขอกล่าวในภาพรวมก่อน แล้วถ้ามีมุมที่เขียนเพิ่มเติมก็จะได้เขียนเพิ่มแยกส่วนกันไป
สารเคมีเกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตของคนเราอย่างใกล้ชิด ธุรกิจก็เช่นกัน
มองเข้าไปในชีวิตประจำวัน ก็จะเจอกับ น้ำมันปรุงอาหาร, แอลกอฮอล์, พลาสติก, น้ำยาล้างห้องน้ำ, น้ำยาล้างจาน, น้ำมันเชื้อเพลิง เป็นต้น
มองเข้าในงานภาคบริการ ก็จะเจอน้ำมันเชื้อเพลิง, แอลกอฮอล์, น้ำมันหล่อลื่น, สี, น้ำมันสน เป็นต้น
มองเข้าไปในภาคการผลิต ก็จะเจอสารเคมีที่ใช้ในการผลิตสินค้าเพื่อให้พวกเราซื้อมาใช้งาน เช่น ตัวทำละลาย, น้ำมันเชื้อเพลิง, สารทำความเย็น, LPG, ก๊าซอุตสาหกรรม เป็นต้น
ในภาพรวมผมอยากให้มองเป็นส่วนๆ เริ่มจากต้นทางจนถึงปลายทาง เพราะเป็นสารเคมี โฟกัสลงไปที่สาเคมีอันตราย จะได้ชัดเจนขึ้น ประเด็นสำคัญที่ผมสรุปให้ จะเกี่ยวข้องกับทุกหัวข้อต่อจากนี้ คือ จัดเก็บตามมาตรฐาน ใช้งานถูกต้อง จัดการเหมาะสม ผู้เกี่ยวข้องพร้อม และทำตามกฎหมาย ลุยกันต่อเลยครับ
รถพร้อม พนักงานขนส่งพร้อม แผนป้องกันและระงับอุบัติภัยพร้อม ตามชนิดสารเคมีอันตรายที่ขนส่งตามข้อกำหนดของกรมควบคุมมลพิษและกรมการขนส่งทางบก เพื่อความปลอดภัยทั้งต่อตัวผู้ขนส่งเองและประชาชนรอบข้าง
เมื่อสารเคมีถูกส่งมาถึงพื้นที่ ก็ต้องจัดเก็บให้ได้มาตรฐาน แยกจัดเก็บให้ถูกต้อง เพื่อป้องกันเหตุรั่วไหลหรือไฟไหม้จากการจัดเก็บไม่ถูกต้อง เช่น ถังก๊าซต้องมีโซ่คล้อง, ของเหลวต้องมีขอบเขื่อนกักเก็บการรั่วไหลที่เพียงพอ, สารไวไฟต้องติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้าแบบกันระเบิด เป็นต้น
สิ่งที่น่าสนใจตรงจุดนี้คือ รั่วไหล ไฟไหม้ กับระเบิด ซี่งอาจเกิดได้หลายสาเหตุ เช่น ท่อผุ, ซีลรั่ว, ไฟฟ้าสถิต, หกรั่วไหลระหว่างการใช้งาน เป็นต้น ส่วนผลกระทบนอกจาก ไฟไหม้กับระเบิดแล้ว ต้องมองถึงการรั่วไหล แล้วเกิดการกัดกร่อนและไอพิษ ซึ่งจะโยงไปถึงอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลที่เหมาะสมด้วย
จัดเก็บอย่างถูกต้องก่อนทิ้ง มีการแยกพื้นที่เฉพาะ พนักงานมีการป้องกันอย่างเหมาะสม เพราะขยะอันตรายเหล่านี้ ยังคงสร้างปัญหาได้เสมอ จึงต้องมีกฎหมายมาควบคุม ทั้งผู้ที่สร้างขยะอันตราย ผู้ขนส่ง และผู้กำจัด
เมื่อมีการใช้สารเคมีอันตราย ผู้ที่เกี่ยวข้องก็ต้องมีการอบรมเพื่อความรู้ ความเข้าใจ สามารถดูแลในยามปกติและจัดการในยามฉุกเฉินได้อย่างถูกต้อง
มีแผนรองรับสารเคมีรั่วไหล ไฟไหม้ หรือระเบิดหรือไม่ เป็นคำถามที่ต้องถามเสมอ และไม่ใช่แค่มี แต่มีการซ้อมและปรับปรุงให้เป็นปัจจุบันเสมอตามลักษณะธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไปหรือไม่ และผู้ที่เกี่ยวข้องมีความคุ้นเคยและมมีอุปกรณ์พร้อมต่อการระงับเหตุหรือไม่ เพราะนั่นหมายถึงการสูญเสียทรัพย์สิน ผละกระทบมาธุรกิจ และที่สำคัญที่สุดคือผลกระทบต่อบุคลากร ชุมชนและสิ่งแวดล้อมรอบข้าง ซึ่งประเมินค่าไม่ได้เลย
บทความที่เขียนนี้มาจากประสบการณ์ สรุปประเด็นสำคัญเพื่อความเข้าใจที่ง่ายขึ้น และอย่างที่บอกว่าบทความนี้กล่าวถึงในภาพรวมก่อน รายละเอียดเพิ่มเติมจะเขียนเพิ่มในภายหลัง จะพยายามให้ครอบคลุมประเด็นสำคัญให้มากที่สุดครับ ขาดเหลือหรืออยากให้เพิ่มเติมตรงไหนก็แจ้งมาได้เลยนะครับ ยินดีมากๆ